Hơn một thập kỷ qua, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới và Giảm nghèo bền vững đã tạo nền tảng vững chắc cho sự chuyển mình của làng quê Việt Nam. Bước sang giai đoạn 2026-2030, đổi mới không gian sống đạt chuẩn quốc tế không còn dừng lại ở việc xóa đói giảm nghèo theo nghĩa truyền thống, mà hướng tới mục tiêu cao hơn: mỗi người dân nông thôn được tiếp cận đầy đủ dịch vụ cơ bản, công nghệ số, sống trong môi trường an toàn và hòa nhập với tiến trình phát triển toàn cầu.
Chuẩn nghèo đa chiều mới — tiệm cận thông lệ quốc tế
Từ năm 2022, Việt Nam chính thức áp dụng chuẩn nghèo đa chiều, tính đến cả thu nhập và mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản (y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, thông tin). Cách tiếp cận này đồng bộ với phương pháp của Ngân hàng Thế giới (WB) và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), giúp Việt Nam thực hiện đổi mới không gian sống đạt chuẩn quốc tế một cách toàn diện.
Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận những thành tựu đáng kể:
- Tỷ lệ hộ nghèo cả nước giảm từ 5,2% (2021) xuống 1,93% (2024), vượt mục tiêu Quốc hội giao (≤2,5%)
- Tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số giảm bình quân 4,45%/năm
- Hơn 1,3 triệu lượt hộ nghèo, cận nghèo được vay vốn tín dụng chính sách
- Hơn 90.000 hộ nghèo được hỗ trợ xây, sửa nhà ở
- Trên 2.500 công trình hạ tầng thiết yếu được đầu tư mới
Bước sang giai đoạn 2026-2030, chuẩn nghèo đa chiều mới dự kiến có những điểm nhấn quan trọng:
Chuẩn thu nhập tăng lên 1,8-2,0 triệu đồng/người/tháng ở nông thôn (so với mức 1,5 triệu hiện tại). Ngoài 5 dịch vụ cơ bản, bổ sung thêm các chỉ số về việc làm bền vững, môi trường sống và khả năng tiếp cận chuyển đổi số. Chú trọng hơn đến nhóm yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số, phụ nữ đơn thân, người cao tuổi và lao động phi chính thức.
Xây dựng tiêu chí chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030 phải phù hợp với mục tiêu phát triển đến năm 2030*Xây dựng tiêu chí chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030 phải phù hợp với mục tiêu phát triển đến năm 2030*
Sự thay đổi này phản ánh tầm nhìn chính trị – nhân văn sâu sắc: nghèo đói không chỉ là thiếu tiền, mà là thiếu cơ hội để phát triển và hòa nhập — nền tảng của đổi mới không gian sống đạt chuẩn quốc tế.
Bộ tiêu chí Nông thôn mới 2026-2030 — chất lượng thay vì số lượng
Nếu giai đoạn 2010-2020 tập trung vào số lượng xã đạt chuẩn NTM, thì giai đoạn 2026-2030 chuyển trọng tâm sang chất lượng phát triển. Dự thảo bộ tiêu chí NTM mới nhấn mạnh:
- 100% trường học và trạm y tế xã đạt chuẩn quốc gia
- Tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch đạt chuẩn quốc gia
- Hạ tầng số phủ khắp: internet băng rộng, dịch vụ công trực tuyến, dữ liệu dân cư kết nối an sinh xã hội
- Tiêu chí môi trường được nâng cao rõ rệt: xử lý rác thải tập trung, cảnh quan xanh, thích ứng biến đổi khí hậu
- Văn hóa – xã hội được coi trọng: bảo tồn di sản, phát huy bản sắc, gắn phát triển với đời sống tinh thần phong phú
Điểm mới là không chạy theo thành tích số lượng, tránh tình trạng “xã đạt chuẩn trên giấy tờ” nhưng đời sống thực tế chưa thay đổi. Thay vào đó, mỗi xã đạt chuẩn NTM giai đoạn mới sẽ thực sự trở thành nơi đáng sống, đáng gắn bó — thể hiện rõ nét đổi mới không gian sống đạt chuẩn quốc tế.
Công bằng, bao trùm và “không ai bị bỏ lại phía sau”
Thông điệp xuyên suốt của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn mới là: “Không ai bị bỏ lại phía sau”. Tính đến 2025, cả nước vẫn còn hơn 1.700 xã chưa đạt chuẩn NTM, phần lớn là vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Hộ nghèo dân tộc thiểu số chiếm tới 55% tổng số hộ nghèo cả nước, dù chỉ chiếm khoảng 15% dân số.
Các nhóm yếu thế — phụ nữ nghèo, người già, người khuyết tật, lao động phi chính thức — dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu, dịch bệnh, đô thị hóa. Do vậy, chuẩn nghèo và tiêu chí NTM giai đoạn 2026-2030 sẽ đặc biệt chú trọng đến các nhóm này, bảo đảm chính sách không dàn trải, mà có trọng tâm, trọng điểm.
Chính sách mới sẽ chuyển từ “cho” sang “trao cơ hội”: hỗ trợ nhà ở gắn với sinh kế, hỗ trợ vốn gắn với đào tạo nghề, hỗ trợ y tế gắn với an sinh xã hội. Tinh thần tự lực – tự cường – đồng hành sẽ được nhấn mạnh, thay cho tư duy trông chờ, ỷ lại — đây là yếu tố then chốt để thực hiện đổi mới không gian sống đạt chuẩn quốc tế một cách bền vững.
So sánh quốc tế — Việt Nam trong dòng chảy toàn cầu
Ở nhiều quốc gia, nông thôn đã trở thành “không gian sống mới” với chuẩn mực tiệm cận đô thị. Hàn Quốc có phong trào Saemaul Undong (Làng mới) từ thập niên 1970, giúp đưa hàng triệu hộ thoát nghèo, xây dựng nông thôn văn minh. Trung Quốc giai đoạn 2010-2020 thực hiện chương trình “Nông thôn thịnh vượng”, xóa nghèo tuyệt đối cho hàng trăm triệu dân.
Việt Nam, với bước ngoặt 2026-2030, đang lựa chọn con đường riêng: giảm nghèo đa chiều gắn với xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, hướng tới “chuẩn sống mới” chứ không chỉ “chuẩn nghèo”. Đây là cách tiếp cận vừa tiệm cận chuẩn quốc tế, vừa gắn với thực tiễn Việt Nam — một quốc gia đa dạng vùng miền, văn hóa, và đang chịu tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu.
Việc ban hành chuẩn mới cũng góp phần nâng cao chất lượng thống kê, đánh giá, giúp Việt Nam minh bạch hơn trong báo cáo quốc tế, từ đó thuận lợi hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn ODA, các quỹ khí hậu và phát triển bền vững toàn cầu — tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới không gian sống đạt chuẩn quốc tế.
Ý nghĩa — từ chuẩn nghèo đến chuẩn sống mới
Việc nâng chuẩn nghèo và bộ tiêu chí NTM giai đoạn 2026-2030 mang nhiều ý nghĩa:
Đặt con người làm trung tâm phát triển: không chỉ đủ ăn, đủ mặc, mà còn có cơ hội tiếp cận dịch vụ, công nghệ, sống trong môi trường an toàn. Tạo động lực cải cách chính sách: buộc các địa phương đổi mới cách tiếp cận, tránh chạy theo thành tích. Củng cố niềm tin xã hội: người dân được hưởng lợi thực sự, tin tưởng vào chính sách của Đảng và Nhà nước. Đưa Việt Nam tiến gần chuẩn quốc tế: gắn kết chặt chẽ với mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) và cam kết Net Zero 2050.
Tầm nhìn 2045 — nông thôn xanh, thông minh, bền vững
Giai đoạn 2026-2030 chỉ là bước đệm. Xa hơn, tầm nhìn đến 2035-2045, Việt Nam hướng tới nông thôn xanh (phát triển nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, giảm phát thải), thông minh (ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số toàn diện), bền vững (thu nhập tiệm cận đô thị, không còn khoảng cách giàu nghèo lớn, mỗi làng quê vừa là nơi sản xuất, vừa là điểm đến văn hóa – du lịch).
Đó không chỉ là giấc mơ, mà là lộ trình hiện thực. Chuẩn nghèo và bộ tiêu chí NTM mới giai đoạn 2026-2030 chính là nền móng đầu tiên cho tầm nhìn ấy — nền móng của đổi mới không gian sống đạt chuẩn quốc tế.
Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng hành của doanh nghiệp, cộng đồng và quốc tế, cùng tinh thần tự lực vươn lên của người dân, nông thôn Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành không gian phát triển xanh, thông minh, bền vững — nơi mọi người dân đều có cơ hội sống hạnh phúc, an toàn và hội nhập.
Ngày cập nhật gần nhất Tháng 3 13, 2026 by alplixil
