Sau Diễn đàn Môi trường và Kiến trúc cảnh quan Châu Á – Thái Bình Dương 2015 tại Seoul, ngành tương lai kiến trúc cảnh quan xanh từ chuyên gia Việt Nam đang đứng trước cơ hội đột phá. Bài viết phân tích thực trạng và định hướng phát triển bền vững cho ngành kiến trúc cảnh quan trong bối cảnh hội nhập quốc tế 2026.
Thực Trạng Kiến Trúc Cảnh Quan Việt Nam 2026
Khoảng Cách Chuyên Môn So Với Khu Vực
Mật độ kiến trúc sư cảnh quan tại các nước phát triển cho thấy khoảng cách rõ rệt:
- Úc: 13,2 KTS CQ/100.000 dân (3.000 KTS)
- Anh: 7,7 KTS CQ/100.000 dân (4.854 KTS)
- Mỹ: 6,4 KTS CQ/100.000 dân (20.100 KTS)
- Việt Nam: Chưa có thống kê chính thức, thiếu hụt nghiêm trọng
Trong khi đó, tương lai kiến trúc cảnh quan xanh từ chuyên gia đòi hỏi lực lượng hùng hậu được đào tạo bài bản theo chuẩn quốc tế.
Thung lũng Tình Yêu – Đà Lạt*Cảnh quan Đà Lạt thể hiện tiềm năng phát triển kiến trúc cảnh quan bền vững*
Vấn Đề Tổng Hợp Không Gian Đô Thị
Nghịch lý hiện nay: công trình kiến trúc đơn lẻ đạt chất lượng cao, nhưng tổng hợp đô thị thiếu liên kết. Nguyên nhân chính là thiếu vắng kiến trúc sư cảnh quan trong giai đoạn quy hoạch ban đầu.
Các dự án lớn cần sự tham gia của KTS cảnh quan từ đầu:
- Quy hoạch khu phố lịch sử Đà Lạt, phố đi bộ Nguyễn Huệ
- Tổ chức không gian hai bên bờ sông Sài Gòn
- Quần thể hội nghị và bảo tàng Mỹ Đình – Hà Nội
Phân Biệt Vai Trò Chuyên Môn
Kiến Trúc Sư Cảnh Quan vs. Các Ngành Liên Quan
Nhà quy hoạch đô thị: Tầm nhìn tổng quan phát triển và quản lý toàn bộ thành phố, khu vực
Kiến trúc sư công trình: Thiết kế tòa nhà với chức năng cụ thể (văn phòng, nhà ở, trường học, nhà máy)
Kỹ sư: Tính toán kết cấu công trình, cơ sở hạ tầng công cộng (đường xá, cầu cống, tiện ích)
Kiến trúc sư cảnh quan: Thiết kế và quản lý không gian ngoài trời — mặt đất, mặt nước, không gian giữa các công trình, công trình kiến trúc nhỏ tăng giá trị cảnh quan
Phạm vi công việc KTS cảnh quan không giới hạn ở thiết kế cây xanh, làm vườn, trồng hoa. Họ có thể:
- Quy hoạch công viên đô thị
- Thiết kế hệ thống kênh rạch hồ nước cảnh quan
- Thiết kế cầu đi bộ và tường đài
- Tư vấn passive design cho khí hậu nhiệt đới
Thị Trường Và Cạnh Tranh 2026
Nhu Cầu Tăng Trưởng Mạnh
Nhà đầu tư nhận thấy lợi ích tăng giá trị xanh và cảnh quan cho dự án. Tuy nhiên, tương lai kiến trúc cảnh quan xanh từ chuyên gia trong nước vẫn chưa chiếm ưu thế.
Hợp đồng lớn hiện do công ty nước ngoài thực hiện:
- Deso Defrain Souquet Associates (Pháp)
- SWA và Sasaki Associates (Mỹ)
Công ty Việt Nam đăng ký thêm hoạt động thiết kế cảnh quan, nhưng đa số vẫn theo tư duy cũ: bãi cỏ viền hoa, non bộ, hàng cây xanh kết hợp mặt nước.
Thiếu Nền Tảng Pháp Lý
Ngành hoạt động mờ nhạt, chưa có:
- Hội nghề nghiệp chính thức
- Trách nhiệm nghề nghiệp rõ ràng
- Quy định thiết kế phí
- Quy định nội dung thiết kế cảnh quan
Cảnh quan Đô thị Cần Thơ*Cảnh quan sông nước Cần Thơ — tiềm năng phát triển kiến trúc cảnh quan đồng bằng sông Cửu Long*
Đào Tạo: Điểm Nghẽn Lớn Nhất
Thực Trạng Giảng Dạy
Trong nước chưa có Khoa Kiến trúc Cảnh quan độc lập, chỉ có bộ môn trực thuộc Khoa Quy hoạch tại:
- Đại học Kiến trúc TP HCM
- Đại học Kiến trúc Hà Nội
- Đại học Bách khoa Đà Nẵng
- Đại học Xây dựng
- Đại học Lâm nghiệp Việt Nam
Chương trình giảng dạy lạc hậu, chưa đặt trọng tâm vào kỹ năng tối cần thiết. Sinh viên chủ yếu nhận kiến thức tổng hợp về quy hoạch, kiến trúc, cây xanh — chưa đủ khả năng thực hiện đồ án nghiên cứu cảnh quan theo tiêu chuẩn.
Khó Khăn Nguồn Giảng Viên
Đa số giảng viên có nền tảng KTS công trình, đô thị sư, hoặc nhà sinh vật học — chưa truyền đạt được kỹ năng chuyên ngành. Hệ quả: thế hệ sinh viên được đào tạo lại càng thiếu kiến thức chuyên ngành, tạo vòng luẩn quẩn.
Lộ Trình Phát Triển 2026-2030
1. Cải Tổ Đào Tạo
Ngắn hạn (2026-2027):
- Xây dựng kế hoạch phát triển Khoa kiến trúc cảnh quan
- Gửi giảng viên tu nghiệp nước ngoài theo đúng chuyên ngành
- Mời KTS cảnh quan đang hành nghề về giảng dạy
Trung hạn (2028-2030):
- Lập kế hoạch liên kết hợp tác quốc tế
- Tổ chức studio quốc tế với các Khoa kiến trúc cảnh quan nước ngoài
- Phát triển chương trình thạc sĩ chuyên sâu
2. Xây Dựng Tổ Chức Nghề Nghiệp
Giai đoạn 1: Phát triển Chi hội KTS Cảnh quan trực thuộc Hội KTS Việt Nam
Giai đoạn 2: Chuẩn bị thành lập Hội Kiến trúc Cảnh quan — thành viên Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, thành viên các Hội Kiến trúc Cảnh quan Châu Á và Liên đoàn KTS Cảnh quan Quốc tế
Giai đoạn 3: Phát triển Đoàn KTS Cảnh quan với chứng chỉ hành nghề, giống KTS Đoàn của Hội KTS Việt Nam
3. Hoàn Thiện Pháp Lý
Xây dựng luật lệ và quy định cụ thể cho công tác hành nghề:
- Trách nhiệm nghề nghiệp
- Quy định thiết kế phí
- Nội dung hồ sơ thiết kế cảnh quan
- Tiêu chuẩn chứng chỉ hành nghề
- Đảm bảo cạnh tranh công bằng trong môi trường hội nhập quốc tế
4. Nghiên Cứu Đa Ngành
Tương lai kiến trúc cảnh quan xanh từ chuyên gia cần tầm nhìn mở và đa ngành, gắn kết với:
- Hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội
- Chính sách phát triển đô thị
- Văn hóa lịch sử
Các hướng nghiên cứu ưu tiên:
Bản sắc cảnh quan Việt Nam: Nghiên cứu kiến trúc cảnh quan qua các thời kỳ phát triển để phục vụ bảo tồn di sản
Chủng loại thực vật: Tiềm năng phát triển các loại cây trồng phù hợp điều kiện khí hậu từng vùng miền
Quy trình thiết kế: Từ ý tưởng đến thiết kế thi công, tham khảo kinh nghiệm quốc tế nhưng phù hợp điều kiện Việt Nam
Passive design: Nguyên tắc thiết kế thụ động cho khí hậu nhiệt đới — fenestration ratio lý tưởng 30-40% diện tích tường, tối ưu thermal comfort
Xu Hướng Kiến Trúc Cảnh Quan 2026
Green Infrastructure
Tích hợp hạ tầng xanh vào đô thị: mái xanh, vườn đứng, hệ thống lọc nước tự nhiên, hành lang sinh thái kết nối công viên.
Tropical Modernism
Tại chương trình ALP 2023-2024, các KTS trẻ đề xuất tái thiết đô thị theo hướng Tropical Modernism — kết hợp kiến trúc hiện đại với giải pháp thích ứng khí hậu nhiệt đới.
Biophilic Design
Thiết kế gắn kết con người với thiên nhiên trong không gian đô thị — áp dụng nguyên tắc ánh sáng tự nhiên, thông gió tự nhiên, tỉ lệ vàng trong bố cục cảnh quan.
Ngành tương lai kiến trúc cảnh quan xanh từ chuyên gia Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển mình. Với lộ trình rõ ràng về đào tạo, tổ chức nghề nghiệp, pháp lý và nghiên cứu, chúng ta hoàn toàn có thể thu hẹp khoảng cách với khu vực trong 5-10 năm tới. Điều quan trọng là hành động ngay — từ cải tổ chương trình giảng dạy đến xây dựng hội nghề nghiệp chuyên nghiệp.
Ngày cập nhật gần nhất Tháng 3 17, 2026 by alplixil
