Báo cáo nhà thông minh tối ưu chi phí chuyên sâu từ Siemens Infrastructure Transition Monitor 2025 tiết lộ những đột phá trong việc giảm chi phí vận hành và khí thải carbon cho các công trình xây dựng. Dựa trên khảo sát 1.400 giám đốc điều hành toàn cầu và phỏng vấn chuyên gia, nghiên cứu này cung cấp góc nhìn thực tế về cách các tòa nhà thông minh đang chuyển đổi ngành xây dựng tại Việt Nam và thế giới.
Hiệu quả năng lượng — nền tảng tiết kiệm chi phí
Tiến bộ trong chuyển đổi cơ sở hạ tầng xây dựng vẫn còn trái chiều. Năng lượng tái tạo tại chỗ và hệ thống sưởi điện đã tiến bộ, nhưng hiệu quả năng lượng và tái sử dụng vật liệu bị đình trệ. Thiết kế tiết kiệm năng lượng và trang bị thêm phải đối mặt với rào cản về chi phí và chính sách.
Tin tốt là hiệu quả năng lượng hiện là ưu tiên hàng đầu và đầu tư đang tăng lên. Các mô hình như Energy-as-a-Service (EaaS) cung cấp cách khử carbon mà không bị ràng buộc vốn, cho phép tiến bộ nhanh hơn.
Bảng so sánh giải pháp tiết kiệm năng lượng
| Giải pháp | Tiết kiệm điện năng | Thời gian hoàn vốn | Chi phí đầu tư (VNĐ/m²) |
|---|---|---|---|
| Kính Low-E (SHGC 0.25-0.35) | 20-30% tải làm lạnh | 3-5 năm | 450.000-650.000 |
| Hệ thống BMS thông minh | 15-25% tổng năng lượng | 2-4 năm | 120.000-180.000 |
| Cách nhiệt tường kép (U-value 0.4 W/m²K) | 25-35% nhiệt truyền | 4-6 năm | 280.000-420.000 |
| Đèn LED + cảm biến chuyển động | 40-60% chiếu sáng | 1-2 năm | 85.000-120.000 |
Trong dự án ALP LIXIL 2023-2024, các giải pháp facade kính Low-E giảm 35% tải làm lạnh, tương đương tiết kiệm 45-60 kWh/m²/năm tại các công trình hướng Tây ở TP.HCM và Hà Nội.
Công nghệ số — chìa khóa tối ưu vận hành
Hầu hết những người được hỏi nói rằng số hóa có tiềm năng mạnh mẽ hoặc chuyển đổi để giảm chi phí và cải thiện hiệu quả năng lượng. Các công nghệ tòa nhà kỹ thuật số cung cấp dữ liệu hiệu suất thời gian thực, tự động hóa các quyết định quản lý năng lượng, bảo trì dự đoán và cuối cùng là tối ưu hóa tự động.
Tuy nhiên, chỉ 50% cho biết tổ chức của họ có dữ liệu cần thiết để đưa ra quyết định khử carbon. Đây là lý do tại sao tính minh bạch là lợi ích quan trọng của công nghệ tòa nhà thông minh, giúp các tổ chức cắt giảm sử dụng năng lượng bằng cách xác định các tài sản và mô hình sử dụng năng lượng cao.
Các thông số kỹ thuật quan trọng cần giám sát
Hệ số truyền nhiệt (U-value)
- Tường: 0.4-0.6 W/m²K (TCVN 9257:2012)
- Kính: 1.6-2.0 W/m²K (kính đơn), 0.8-1.2 W/m²K (kính Low-E)
- Mái: 0.3-0.5 W/m²K
Hệ số che nắng (SHGC)
- Hướng Đông-Tây: 0.25-0.35 (khí hậu nhiệt đới)
- Hướng Bắc-Nam: 0.35-0.45
Mật độ công suất chiếu sáng
- Văn phòng: 8-12 W/m² (ASHRAE 90.1-2019)
- Khu vực công cộng: 5-8 W/m²
AI sẽ tiết lộ những cách hoàn toàn mới để suy nghĩ về quản lý năng lượng. Nhưng nó không thay thế nhu cầu phải làm đúng những điều cơ bản, như lựa chọn thiết bị hiệu quả, các biện pháp thiết kế thụ động, tòa nhà thông minh và các tiêu chuẩn thiết bị mạnh mẽ.
Brian Motherway, Trưởng phòng Hiệu quả Năng lượng và Chuyển đổi Toàn diện, Cơ quan Năng lượng Quốc tế
AI và hệ thống tự trị — bước tiến vượt bậc
AI được coi là chìa khóa cho quá trình khử carbon. Trên thực tế, ba công nghệ kỹ thuật số hàng đầu được hỏi kỳ vọng sẽ có tác động lớn nhất đến việc khử carbon đều do AI điều khiển.
Các tòa nhà tương tác lưới là một ví dụ: những tòa nhà này đã có thể điều chỉnh việc sử dụng năng lượng trong thời gian thực, dựa trên giá hoặc tín hiệu carbon, cải thiện hiệu quả và cắt giảm chi phí. Bước tiếp theo là triển khai các hệ thống tự động đang tự tối ưu hóa với khả năng tự phục hồi, sử dụng AI để đưa ra quyết định sáng suốt hơn.
Lợi ích hệ thống tự trị trong nhà thông minh
59% số người được hỏi đồng ý: Lợi ích của hệ thống tự trị trong các tòa nhà lớn hơn chi phí
54% số người được hỏi đồng ý: Tổ chức của tôi đã sẵn sàng để áp dụng các hệ thống tự trị trong các tòa nhà
51% số người được hỏi đồng ý: Đầu tư đáng kể vào các hệ thống tự trị trong năm tới
Mặc dù an ninh mạng là một mối quan tâm, hầu hết các tổ chức cảm thấy sẵn sàng, với 54% sẵn sàng áp dụng các hệ thống tự trị và chỉ 27% tránh các công cụ kỹ thuật số do rủi ro bảo mật.
Quy định xây dựng — động lực chuyển đổi
Viết bởi Cristina Gamboa, CEO, Hội đồng Công trình Xanh Thế giới
Hội nghị Hội đồng Công trình Xanh Thế giới về quy định xây dựng bền vững
Việc xây dựng hoặc trang bị thêm các tòa nhà để tiết kiệm năng lượng ngày càng được các nhà lãnh đạo thế giới và các tổ chức liên chính phủ coi là đòn bẩy khử carbon tức thì và hiệu quả nhất về chi phí. Một báo cáo gần đây của Liên Hợp Quốc nhấn mạnh rằng ngành này có tiềm năng cắt giảm 11% lượng khí thải toàn cầu vào năm 2035 — tương đương với việc đưa một tỷ ô tô ra khỏi đường trong một năm.
Do đó, các quy định xây dựng đã trở thành động lực quan trọng của quá trình khử carbon, với các quốc gia trên toàn cầu đưa ra các quy định nhắm vào cả carbon hoạt động và khí thải (liên quan đến xây dựng và giao thông vận tải). Tuy nhiên, bất chấp tiến bộ này, theo một báo cáo năm 2024 của IEA, hơn 50% công trình xây dựng mới trên toàn cầu không được bao phủ bởi các quy tắc xây dựng.
Tiêu chuẩn xanh áp dụng tại Việt Nam
LOTUS (Vietnam Green Building Council)
- LOTUS v3: Tiêu chuẩn công trình xanh Việt Nam
- Yêu cầu: Tiết kiệm năng lượng tối thiểu 10% so với TCVN
- Điểm cộng: Sử dụng vật liệu địa phương, tái chế nước mưa
LEED (US Green Building Council)
- LEED v4.1: Áp dụng cho dự án quốc tế tại VN
- Yêu cầu: Giảm 25-40% năng lượng so với ASHRAE 90.1
- Chi phí chứng nhận: 15.000-50.000 USD
EDGE (IFC World Bank)
- Tiêu chuẩn: Giảm 20% năng lượng, nước, năng lượng ẩn
- Phù hợp: Nhà ở, văn phòng vừa và nhỏ
- Chi phí: 3.000-8.000 USD
Các kế hoạch hành động khí hậu quốc gia thường không hỗ trợ đầy đủ cho việc thực hiện các quy định này. Theo Hiệp định Paris, mỗi quốc gia nộp Đóng góp được xác định quốc gia (NDC) — hoặc các kế hoạch hành động khí hậu quốc gia — để phác thảo chiến lược của họ để giảm khí nhà kính.
Trong khi phần lớn (84%) các NDC đề cập đến lĩnh vực xây dựng, ít hơn 10% cung cấp bất kỳ chi tiết chuyên sâu nào về các tòa nhà và chỉ một phần nhỏ (54%) đề cập đến hiệu quả năng lượng trong các tòa nhà.
Giải pháp tài chính cho chuyển đổi xanh
Các cam kết NDC hiện tại khiến chúng ta không đạt được mục tiêu giữ cho sự nóng lên toàn cầu gần 1,5ºC. Táo bạo trên các tòa nhà mang đến cho chúng ta cơ hội tiến gần hơn với mục tiêu đó, nhưng chỉ khi chúng không trở thành điểm mù trong phản ứng khí hậu của chúng ta.
Mô hình tài chính hiệu quả
Energy-as-a-Service (EaaS)
- Không cần vốn đầu tư ban đầu
- Thanh toán theo tiết kiệm thực tế
- Thời hạn hợp đồng: 5-10 năm
- ROI: 15-25%/năm
Green Bond (Trái phiếu xanh)
- Lãi suất ưu đãi: Thấp hơn 0.5-1% so với vay thường
- Điều kiện: Dự án đạt chứng chỉ xanh
- Quy mô tối thiểu: 50 tỷ VNĐ
Vay ưu đãi cải tạo xanh
- Ngân hàng: Vietcombank, BIDV, Techcombank
- Lãi suất: 6-8%/năm (thấp hơn 2-3% so với vay thường)
- Thời hạn: 5-15 năm
Phương pháp nghiên cứu
Màn hình chuyển tiếp cơ sở hạ tầng của Siemens (ITM) là một nghiên cứu hai năm một lần được đưa ra vào năm 2023. Hiện tại, trong phiên bản thứ hai, ITM theo dõi tình trạng chuyển đổi của thế giới về mức 0 ròng theo thời gian, nêu bật các ưu tiên cấp bách nhất và con đường phía trước cho các doanh nghiệp và chính phủ.
ITM dựa trên một cuộc khảo sát toàn cầu với 1.400 nhà lãnh đạo và giám đốc điều hành cấp cao từ cả khu vực tư nhân và công. Năm 2025, những người trả lời khảo sát được rút ra từ 19 quốc gia và 37 lĩnh vực (được nhóm thành tám phân khúc ngành chính cho mục đích báo cáo). Nghiên cứu cũng dựa trên những hiểu biết sâu sắc từ các cuộc phỏng vấn chuyên sâu với một nhóm các nhà lãnh đạo và chuyên gia được chọn lọc.
Chuyên gia tham gia
- Tiến sĩ G Ganesh Das, Giám đốc Hợp tác và Đổi mới, Công ty Điện lực Tata
- Sabine Erlinghagen, Giám đốc điều hành Grid Software, Siemens Smart Infrastructure
- Jan Fassbender, Trưởng phòng Cơ sở và Kỹ thuật Toàn cầu, Boehringer Ingelheim
- Edmund Fowles, Giám đốc sáng lập, Feilden Fowles Architects
- Daniela Haldy-Sellmann, SVP kiêm Tổng Giám đốc Công nghiệp Năng lượng, SAP
- Thomas Kiessling, Giám đốc Công nghệ, Siemens Smart Infrastructure
- Brian Motherway, Trưởng phòng Hiệu quả Năng lượng, Cơ quan Năng lượng Quốc tế
- Andreas Schumacher, Phó chủ tịch điều hành Chiến lược, Infineon Technologies
- Susanne Seitz, Giám đốc điều hành Tòa nhà, Siemens Smart Infrastructure
- Tiến sĩ Sean Woolen, Trợ lý Giáo sư, Đại học California
Nghiên cứu này cung cấp nền tảng vững chắc cho các quyết định đầu tư vào báo cáo nhà thông minh tối ưu chi phí chuyên sâu, giúp chủ đầu tư và nhà thầu xây dựng tại Việt Nam lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới và khung pháp lý trong nước.
Ngày cập nhật gần nhất Tháng 3 16, 2026 by alplixil
